Menu

Marktinzicht

3e kwartaal 2020

Inhoudsopgave

  1. Algemeen beeld
  2. Beursontwikkelingen
  3. Amerikaanse economie
  4. Tweede golf
  5. Amerikaanse presidentsverkiezingen

1 Algemeen beeld

Na een turbulent eerste half jaar hielden beleggers hun adem in over wat zou volgen. Enerzijds lag het voor de hand dat de publicatie van de bedrijfsresultaten over het tweede kwartaal niet veel goeds zou bieden en dat er sprake zou zijn van uiterst gematigde verwachtingen. Anderzijds was de zomerperiode in de meeste door het coronavirus getroffen landen aangebroken en waren de eerder stilgelegde economieën weer op gang gekomen. Daarnaast hadden de gunstige vooruitzichten over een spoedige lancering van een doeltreffend vaccin tot gevolg dat de zomer van een vleugje onbezorgdheid werd voorzien. Dat deze onbezorgdheid later het effect kreeg van een boemerang, was tijdens de aanvang van het derde kwartaal nog niet te voorzien. Hoe anders zou het kwartaal aan de vooravond van een nieuwe lockdown eindigen.

 

Opvallend was echter dat de volatiliteit van de effectenbeurzen betrekkelijk gering bleef, ook toen deze lockdown al in het verschiet lag. De aandelenkoersen weerspiegelden in het begin van het kwartaal het zorgeloze patroon van de zomer, zonder zich iets aan te trekken van de soms erbarmelijke resultaten van veel bedrijven over het tweede kwartaal. De vooruitzichten waren nu eenmaal dat het allemaal weer beter zou worden en daaraan klampten veel beleggers zich vast.

 

Na een mooie maand juli volgde vooral op de door de technologie gedreven beurzen een evenzo fraaie maand augustus. De beurzen waar de technologiesector wat minder expliciet vertegenwoordigd is, toonden een somberder beeld: daar bleef de koersontwikkeling achter en volgde een vlakke augustusmaand. Het boemerangeffect volgde na de eerste week van september, toen de aandelenkoersen begonnen te dalen. Tijdens de laatste drie weken van het kwartaal gaven alle effectenbeurzen hun winsten, die in de eerste twee maanden van het kwartaal waren opgebouwd, voor het grootste gedeelte weer prijs. Daarbij viel het op dat de technologiesector, die zich gedurende zowel het tweede als het grootste deel van het derde kwartaal buitengewoon voorspoedig had ontwikkeld, tijdens de laatste drie weken van het kwartaal de grootste koerscorrectie onderging. Tezamen met een verder gedaalde dollarkoers bleef er in euro’s gemeten van deze ‘technologiewinst’ in het derde kwartaal niet veel meer over.

 

Op basis van herbelegging van het dividend steeg de gezaghebbende Morgan Stanley Capital International World Index, die de maatstaf vormt van een wereldwijd gespreide aandelenportefeuille, gedurende het derde kwartaal toch nog met 3,4%. Het resultaat over de eerste negen maanden van her jaar kwam daarmee uit op een daling van 2,7%. De onverminderde stimuleringsmaatregelen van de centrale banken zijn er de oorzaak van dat veel geld naar de financiële markten vloeit. De steeds lagere rente, die het gevolg is van dit overaanbod van geld, leidt tot een continue stijging van de prijzen van obligaties waarvan de rente al op een veel eerder moment is vastgesteld, omdat deze bestaande obligaties bij een dalende marktrente juist aantrekkelijker worden. Het rendement van de euro-staatsleningen van de landen in de Eurozone met een gemiddelde looptijd van 5 tot 7 jaar, is als gevolg van de gestegen koersen gedurende het tweede kwartaal met 0,9% toegenomen.

2 Beursontwikkelingen

De Amerikaanse indices stegen gedurende het derde kwartaal onverminderd door. Een groot deel van het herstel dat plaatsvond op de Amerikaanse beurs vanaf eind maart werd gedragen door de technologiesector. Specifiek de ‘fabulous five’, de aandelen Facebook, Apple, Amazon, Microsoft en Alphabet (Google), konden juist profiteren van lockdown situaties, waarbij thuiswerken dé norm werd, online winkelen nóg verder toenam en alle bewegingen in de maatschappij zoveel mogelijk werden beperkt. Deze ongekende stijging van de technologiesector (de voorgenoemde vijf bedrijven waren goed voor een gezamenlijke waardestijging van 35%) kon natuurlijk niet onbeperkt blijven voortduren. De correctie kwam dan ook op de tweede dag van september. Vooral de technologiesector moest het hierbij ontgelden. Tevens bleek toen dat de Japanse Softbank massaal opties had gekocht op aandelen in de Amerikaanse technologiesector, waardoor de koersen werden opgestuwd. De Amerikaanse beurzen zakten echter niet onder hun niveau van het begin van het derde kwartaal en hebben dit kwartaal tóch nog met een waardestijging van gemiddeld ruim 4% afgesloten.

 

De Aziatische beurzen vertoonden een zeer uiteenlopend beeld. De beurs van Shanghai (China) steeg in het derde kwartaal met 7,3% terwijl de beurzen van Hongkong en Singapore met respectievelijk 8% en ruim 7% daalden. Ook in Europa modderden de beurzen aan. Met uitzondering van de Duitse beurs (+ 3,7%) werden overal verliezen geleden in de orde van grootte van 2% tot 5%.

 


   

Hoewel de volatiliteit op de financiële markten toenam, bleef de verwachte flinke koersdaling uit. De vraag is of deze koersdaling er nog gaat komen. De wereld stond er immers aan het einde van het derde kwartaal geheel anders voor dan aan het begin van het kwartaal het geval was.

3 Amerikaanse economie

De waardestijging van de Amerikaanse beurzen in het derde kwartaal verliep niet zonder reden. Tijdens het derde kwartaal was immers sprake van aanzienlijk voortschrijdend inzicht met betrekking tot het effect van de coronacrisis op de Amerikaanse economie. De economische vooruitzichten zijn namelijk een stuk minder somber, dan waar eind juni voor gevreesd werd. Zo voorspelde de Federal Reserve (de centrale bank van de Verenigde Staten) in juni nog een daling van het Amerikaanse bruto binnenlands product voor dit jaar van 6.5%. Eind september stelden zij deze verwachting bij naar een min van 3.7%. Ook de verwachting ten aanzien van de werkloosheid werd door de FED bijgesteld; deze valt dit jaar en de komende jaren positiever uit ten opzichte van de deplorabele vooruitzichten waarvan in de maand juni nog werd uitgegaan. Tenslotte verwacht de FED dat de inflatie ook wat harder zal gaan oplopen dan zij aanvankelijk dacht.

 

 

Deze meer optimistische vooruitzichten worden onder andere toegeschreven aan een afvlakking van het coronavirus in de zuidelijke Amerikaanse Staten deze zomer, maar ook aan de aanzienlijke financiële stimuleringsmaatregelen van de Amerikaanse overheid, die gedeeltelijk direct kan worden aangewend voor het verhogen van de koopkracht. Door ieder huishouden een extraatje van minimaal USD 1.200 te verstrekken en de werkloosheidsuitkeringen te verhogen, hoopt de Amerikaanse overheid dat de gemiddelde Amerikaan de hand weer van de knip haalt. Tenslotte draagt de flexibiliteit van de Amerikaanse arbeidsmarkt bij aan deze optimistische economische prognoses.

 

Bij het voorgaande past een kanttekening. Op het moment van schrijven van deze toelichting heeft president Trump de onderhandelingen met de Democraten over een nieuw pakket aan steunmaatregelen voor de economie stopgezet. Vertegenwoordigers van de president hebben de opdracht gekregen gesprekken hierover te beëindigen. De beurzen reageerden onmiddellijk met een scherpe koersdaling.

 

Het afbreken van de onderhandelingen past in de inmiddels tot standaard verheven ruzie tussen de Democraten en de Republikeinen in het Congres, die het al maanden niet eens kunnen worden over nieuwe aanvullende stimuleringsmaatregelen, onder andere wegens meningsverschillen over de omvang van zo’n pakket. Het door de Democraten gedomineerde Huis van Afgevaardigden keurde onlangs een nieuw steunpakket ter waarde van 2,2 biljoen dollar goed. De kans was al klein dat dit voorstel het zou halen in de Senaat, waar de Republikeinen een meerderheid hebben. Trump steunt een Republikeins steunvoorstel van 1,6 biljoen dollar, dat hij zelf omschrijft als heel genereus.

 

Volgens Trump is het voorstel van de Democraten alleen maar bedoeld om slecht bestuurde Democratische staten te redden en heeft het steunvoorstel niets te maken met de Covid-19 pandemie. FED-voorzitter Jerome Powell heeft gewaarschuwd dat het uitblijven van snelle en ruime stimuleringsmaatregelen het economisch herstel in gevaar brengt. Daarbij benadrukte hij dat de overheid beter te veel dan te weinig steun kan bieden. Trump heeft daarop gereageerd door een eigen steunpakket aan te kondigen dat hij na de verkiezingen, waarvan hij de mening is toegedaan dat hij deze zal winnen, aan het Congres zal aanbieden.

 

Hoewel de door de coronacrisis getroffen Europese bedrijven worden gestimuleerd om bijvoorbeeld de lonen te kunnen door te betalen van medewerkers die werkeloos thuis zitten, worden daarmee arbeidsplaatsen, die in deze nieuwe realiteit weinig toekomst hebben, krampachtig behouden.
In Amerika lijkt er juist, onder andere vanwege het op directe wijze stimuleren van de huishoudelijke inkomens, een grotere doorstroom te zijn van arbeidskrachten van sectoren die in de problemen zitten (bijvoorbeeld de reissector), naar sectoren waarin juist vraag is naar arbeidskrachten (detailhandel).

4 Tweede golf

Ook in de strijd tegen het coronavirus is er sprake van veel voortschrijdend inzicht. De ervaringen met de behandeling van het virus in de voorjaarsmaanden, maar ook de ontwikkeling van enkele medicijnen, die een positieve invloed hebben op het verloop van de ziekte, hebben ertoe geleid dat artsen beter zijn voorbereid op een tweede golf. Tevens kijken overheden nu op een andere wijze naar de maatregelen die zij bereid zijn te nemen om de verspreiding van het virus te verminderen.

 

In Australië bijvoorbeeld, lag gedurende het derde kwartaal een grote nadruk op regionaal toegepaste maatregelen en hetzelfde zagen we gedurende de afgelopen weken in Europa. Terwijl in het voorjaar meteen een geheel land op slot ging of de grenzen werden gesloten, worden nu in eerste instantie daar waar de brandhaarden zijn, maatregelen genomen. Niet alleen in Nederland, maar ook in andere landen is men huiverig om te snel over te gaan naar een volledige lockdown, die ook de economie weer platlegt.

 

Tussentijds wordt er op grote schaal gewerkt aan een vaccin. Meerdere farmaceutische bedrijven bevinden zich in de laatste testfase van een vaccin, dat in het meest optimistische scenario begin 2021 op de markt kan komen. De langverwachte tweede besmettingsgolf is zich echter inmiddels flink aan het verspreiden, maar alle bovengenoemde ontwikkelingen hebben ertoe geleid dat er veel meer vertrouwen en ervaring is bij de bestrijding van het virus. Bovendien bestaat het perspectief van een vaccin op niet te lange termijn.

 

Deze positieve factoren hebben echter ook hun keerzijde. De angst voor het coronavirus, waardoor iedereen in het voorjaar nog gedwee gehoorzaamde om de ingevoerde veiligheidsmaatregelen op te volgen, lijkt te zijn verdwenen. Antigevoelens, antipathie, protest en zelfs gewelddadig verzet voeren meer en meer de boventoon en frustreren de van bovenaf opgelegde noodverordeningen en andere overheidsbesluiten.

 

Op de effectenbeurzen lijkt een tweede besmettingsgolf helemaal geen invloed meer te hebben. De wereld heeft nu al meer dan zeven maanden met het coronavirus te maken en het is de vraag of de effecten van het virus, zoals een tweede golf, al niet zijn ingeprijsd in de huidige beurskoersen.

5 Amerikaanse presidentsverkiezingen

Wellicht zal het coronavirus niet meer de belangrijkste oorzaak zijn van volatiliteit op de financiële markten. De Amerikaanse presidentsverkiezingen kunnen daarentegen nog wél voor verrassingen zorgen. Met nog een tweetal weken te gaan, is de race voor de Democratische presidentskandidaat Joe Biden nog niet gelopen, ook al heeft hij in alle peilingen een riante voorsprong. Hoewel onderzoek uitwijst dat 60% van de professionele investeerders in Amerika verwacht dat Joe Biden de verkiezingen zal winnen, is het de vraag hoe de financiële markten zullen reageren op de uitslag. Biden zal zorgen voor een stabieler buitenlandbeleid en een de-escalatie van de handelsoorlog met China.

 

Het optreden van president Trump behoeft na zovele keren eigenlijk niet meer te worden beschreven. Ongenuanceerd en lomp baant hij zich een weg door alle beleidsterreinen. Zijn wereld bestaat uit de hardnekkige groep aanhangers tussen de westelijke en de oostelijke kust van de Verenigde Staten. Dat is zeker een grote en trouwe groep, maar deze is niet zo groot als de helft van de Amerikaanse bevolking.

 

De manier waarop Trump de Verenigde Staten door de Coronacrisis leidt en heeft geleid, getuigt niet alleen van eigenwijsheid, maar bovenal van domheid en onnadenkendheid. Daarbij hoort hij het liefst zichzelf en luistert hij niet naar experts en professionals. Tijdens het verloop van, nota bene, zijn eigen kortdurende ziekte als gevolg van de besmetting met het coronavirus, schreef hij zijn behandelende medici voor op welke wijze zij de (buiten)wereld moesten informeren. Met het afbreken van de onderhandelingen met de Democraten over een nieuw pakket aan steunmaatregelen voor de economie, plaatste Trump onlangs zijn eigen belang om herkozen te worden boven het belang van 330 miljoen Amerikaanse burgers. Het onbeschaamde optreden van Trump tijdens het verkiezingsdebat met Joe Biden, was ronduit erbarmelijk, volkomen president onwaardig en niet om aan te zien.

 

Het lijkt waarschijnlijk dat de financiële markten op een herverkiezing van president Trump met euforie zullen reageren. Het financiële beleid van president Trump heeft immers in een eerder stadium óók voor euforie op de financiële markten gezorgd, onder meer vanwege de eerder doorgevoerde belastingverlaging voor met name bedrijven en het succesvolle beleid van president Trump om Amerikaanse bedrijven vanuit het buitenland weer terug te laten keren naar de Verenigde Staten. Daarnaast heeft de regering Trump een strakker begrotingsbeleid gevoerd en vele, naar zijn mening onnodige, uitgaven geschrapt. Het lijkt echter evenzeer waarschijnlijk dat de koersen na een verkiezingszege van Joe Biden niet zullen dalen, omdat iedereen na vier jaren Trump gebaat is bij rust en compromisgezindheid.

 

Naast de koersontwikkeling van effecten is uiteraard de ontwikkeling van de dollar heel belangrijk. De koers van de Amerikaanse dollar representeert voor een significant deel het imago van de Verenigde Staten. Bij een herverkiezing van president Trump mag een verdere, waarschijnlijk aanzienlijke, daling van de Amerikaanse dollar worden verwacht. Wint Joe Biden, dan zal het imago van de Verenigde Staten na enige tijd ongetwijfeld herstellen. De dollar zal daarop vooruit lopen en ten opzichte van vrijwel alle andere valuta belangrijk in waarde toenemen. Voor een niet-Amerikaanse belegger die in Amerikaanse effecten belegt, zouden deze twee ontwikkelingen elkaar, bij een herverkiezing van president Trump, wel eens kunnen compenseren: stijgende koersen en een dalende dollar. Wint Joe Biden daarentegen, dan is de kans op onveranderde effectenkoeren en een stijgende dollar het meest waarschijnlijk. Per saldo is een Nederlandse belegger dan ook beter af bij een overwinning van Joe Biden.