Menu

Marktinzicht

1e kwartaal 2017

Inhoudsopgave

  1. Internationale beleggingsmarkten
  2. Portefeuilleontwikkeling
  3. Beleggingsklimaat
  4. Vooruitzichten
  5. Exchange Traded Funds (ETF’s)

1 Internationale beleggingsmarkten

De onderstaande tabel geeft de ontwikkeling van de belangrijkste internationale aandelenbeurzen en de belangrijkste valuta gedurende het eerste kwartaal 2017 en het jaar tot nu toe weer.


Beursindex

Land

1e kwartaal

31-mrt-17

2017

31-dec-16

%

%

Dow Jones Industrial

USA

4.6%

20,663

4.6%

19,763

S&P 500

USA

5.5%

2,363

5.5%

2,239

Nasdaq Composite

USA

9.8%

5,912

9.8%

5,383

FTSE 100

ENG

2.5%

7,323

2.5%

7,143

CAC 40

FRA

5.4%

5,123

5.4%

4,862

DAX 30

DLD

7.2%

12,313

7.2%

11,481

SMI

ZWI

5.3%

8,659

5.3%

8,220

AEX

NED

6.9%

517

6.9%

483

Nikkei 225

JAP

-1.1%

18,909

-1.1%

19,114

Hang Seng

HKG

9.6%

24,112

9.6%

22,001

Straight Times

SGP

9.9%

3,175

9.9%

2,889

China Composite

CHN

3.4%

3,210

3.4%

3,104

US-dollar

-1.4%

0.9373

-1.4%

0.9506

Britse pond

ENG

1.2%

1.1757

1.2%

1.1620

Zwitserse frank

ZWI

0.1%

0.9340

0.1%

0.9331

Japanse yen

JAP

3.7%

0.0084

3.7%

0.0081


Bijna alle effectenbeurzen sloten het eerste kwartaal met fraaie resultaten af. Dit keer hoefde de belegger niet ver van huis te gaan om een mooi rendement te behalen. In Duitsland steeg de DAX 30 met 7,2% en in Nederland steeg de AEX met 6,9%. In Frankrijk en Zwitserland stegen de beurzen met 5,4% respectievelijk 5,3%. In het Verenigd Koninkrijk, dat bezig is zich aan de Europese Unie te ontworstelen, was de koersstijging wat beperkt maar met een stijging van het Britse pond kon toch nog 3,7% worden behaald.


In de Verenigde Staten boekten de verschillende effectenbeurzen mooie resultaten, maar door een daling van de dollar in de loop van de maand maart, verloor de belegging van de in euro’s denkende en rekenende belegger wat van zijn glans. Na deze correctie van de dollardaling resteerde van het koersresultaat van de Dow Jones en de S&P 500 nog maar 3,2% respectievelijk 4,1%. Daarmee was het rendement van de Nederlandse beurs gedurende het afgelopen kwartaal voor het eerst sinds zeer lange tijd hoger dan dat van de breed georiënteerde beursindices van de Verenigde Staten. De technologiebeurs Nasdaq presteerde echter uitzonderlijk goed. Zelfs na correctie van de dollardaling bleef nog een rendement van 8,4%!


Japan was het enige land waar in het afgelopen kwartaal de koersen daalden. Dit was voornamelijk het effect van een forse stijging van de yen. Door de duurdere yen wordt het voor de exportondernemingen in Japan moeilijker te concurreren. En de Japanse economie is nu eenmaal voor een groot deel afhankelijk van de export. De Japanner zelf consumeert immers niet zoveel. Een verslechtering van de concurrentiepositie tast de toekomstige winst van ondernemingen die afhankelijk zijn van de export aan. Daarom daalden de koersen in Japan dan ook. De in euro’s denkende en rekenende belegger kon er door de stijging van de yen nog altijd 2,6% beter van worden.


Spectaculair waren de koersstijgingen in Hongkong en Singapore. De beursindices stegen daar met 9,6% respectievelijk 9,9%. De invloed van de valuta ten opzichte van de euro in beide landen was verschillend. Vanwege een iets gedaalde Hongkong dollar resteerde in Hongkong een in euro’s gemeten rendement van 8,4%. De stijging van de Singapore dollar van bijna 2,5% leidde tot het in euro’s gemeten hoogste rendement van alle effectenbeurzen in ontwikkelde landen in het eerste kwartaal: 12,3%! In China tenslotte steeg de beurs 3,4%. Vermeerderd met een stijging van de yuan komt dat in euro’s neer op 3,9%.

2 Portefeuilleontwikkeling

De fraaie ontwikkeling van de beleggingsportefeuilles die direct na de presidentsverkiezingen in de Verenigde Staten op 8 november 2016 was ingetreden, kon in het nieuwe jaar ononderbroken worden voortgezet. Het optimisme in de eerste helft van de maand januari maakte echter weldra plaats voor een negatieve stemming. De maand werd zelfs afgesloten vlak onder het niveau van 31 december 2016. In februari was sprake van een zeer grote euforie op de financiële markten. Met wat haperingen tegen het einde van de maand leidde deze stemming tot een koersstijging van maar liefst 6%. Op 1 maart werd het hoogste niveau van het kwartaal bereikt. Daarna kwam de klad er weer in, maar de laatste week van maart gaf een gedeeltelijk herstel te zien. Onderstaande grafiek toont de ontwikkeling van de MSCI World Index in euro’s, de benchmark van een internationale aandelenportefeuille, gedurende het eerste kwartaal. Over het gehele kwartaal bereikte de graadmeter voor een internationale aandelenbelegging een waardestijging van 4,4%.



De beleggingsportefeuilles onder beheer bevatten geen obligaties met langere looptijden meer. De nog aanwezige vastrentende waarden in de portefeuilles zijn obligaties met looptijden van maximaal slechts enkele maanden. Daarmee is het neerwaarts risico van obligaties als gevolg van een kerende rentebeweging volledig afgegrendeld. De portefeuilles zijn verder samengesteld uit internationale aandelen, opgesplitst in een solide kern die bestaat uit een geografische verdeling van de wereld. Om deze kern zijn nevenportefeuilles aangebracht (satellites of satelietportefeuilles) die bestaan uit specifieke categorieën zakelijke waarden. Deze kunnen thematisch van aard zijn of bestaan uit (bedrijfs)sectoren. Door middel van bepaalde sectoren of specifiek aangebrachte accenten wordt de volatiliteit van de portefeuille verlaagd zoveel als noodzakelijk is, gegeven het vastgelegde beleggingsprofiel.


De beleggingsportefeuilles onder beheer ontwikkelden zich gedurende het kwartaal in lijn met de MSCI World Index in euro’s, met dien verstande dat afhankelijk van het beleggingsprofiel een lager rendement dan de index werd bereikt in de portefeuilles waar de volatiliteit beperkt is en een hoger rendement dan de index werd bereikt in de portefeuilles waar meer volatiliteit is toegestaan. Daarnaast spelen individuele wensen en aspecten een rol waardoor het resultaat wat kan afwijken. Portefeuilles waarin op enig moment is bijgestort of waaraan grotere en/of regelmatige bedragen worden onttrokken, tonen eveneens een afwijking van het resultaat van het indexrendement. Gemiddeld bedroeg het rendement van de portefeuilles onder beheer 3% bij portefeuilles met een lagere volatiliteit tot 6,5% bij portefeuilles met een hogere volatiliteit.

3 Beleggingsklimaat

Het beleggingsklimaat werd dit kwartaal volledig bepaald door de inauguratie van de nieuw gekozen president van de Verenigde Staten, Donald Trump, en zijn optreden gedurende de eerste paar maanden. Maar meer dan bij welke voorgaande president dan ook speelde nu een overheersende rol hoe de wereld tegen de nieuwe president aankeek. Dat was geheel nieuw want nooit eerder werd een zojuist aangetreden president zo nauwlettend in de gaten gehouden als bij Trump het geval was.
Elke beweging, elke uitspraak en elke tweet werd gevolgd en direct van kritiek en commentaar voorzien. De wereld zag iemand optreden in de rol van machtigste regeringsleider van de wereld zoals men nog niet eerder had gezien. Trump maakte het daar ook wel naar met zijn extreem wispelturige optreden. Wars van de politieke mores in Washington ontpopte hij zich in alles tegendraads en anders dan alle anderen en verhief dat vervolgens tot zijn stijl.


Januari

De maand januari werd gekenmerkt door de aanloop naar de inauguratie van de nieuwe president Trump. Tegelijkertijd probeerde president Obama in de allerlaatste dagen van zijn presidentschap nog wat te redden van zijn beleid dat hij acht jaar geleden met zoveel bezieling aan de wereld had verkondigd, hetgeen tamelijk zwak overkwam. Zo verleende hij strafvermindering aan klokkenluider Chelsea Manning die in 2010 tot 35 jaar gevangenisstraf was veroordeeld nadat hij honderdduizenden geheime militaire documenten aan WikiLeaks had doorgespeeld en bracht hij in Saoedi-Arabië nog vier Guantanamo Bay-gevangenen onder. Tegelijkertijd werd onder de ogen van Obama door het nieuwe Congres met een resolutie ingestemd die de afschaffing van het ziektekostenstelsel Obamacare in gang moet zetten. Meer vernederend kan bijna niet!


De internationale aandelenbeurzen zetten een daling in met een dieptepunt direct na de inauguratie van Trump op 20 januari waarop Trump de voor velen zo tegenvallende inauguratiespeech hield die hij eindigt met "America First!". Direct na zijn aantreden tekende Trump zijn eerste presidentiële besluit over een onderdeel van de Affordable Care Act (Obamacare). Vervolgens tekende hij een presidentieel besluit waarmee het verboden wordt om internationale gezondheidsorganisaties financieel te ondersteunen die in het buitenland wonende vrouwen helpen met gezinsplanning en abortus, onmiddellijk gevolgd door een presidentieel besluit waarmee een einde wordt gemaakt aan het handelsverdrag Trans-Pacific Partnership (TPP). Geen dag ging voorbij zonder het tekenen van een nieuw controversieel besluit. Zo werd besloten om de aanleg van twee omstreden oliepijpleidingen in North Dakota te hervatten en werden verschillende milieubeperkingen voor fabrieken en grote projecten betreffende infrastructuur geschrapt. Met de laatste twee besluiten werden eerdere presidentiële besluiten van Obama ongedaan gemaakt. Aan het einde van de eerste tien dagen van Trump werd een besluit getekend die de Mexicaanse Muur mogelijk moet maken, die bovendien door Mexico moet worden betaald. Ook werd het immigratiebesluit getekend dat het mogelijk moet maken om vluchtelingen, migranten en reizigers uit zeven met naam genoemde Moslimlanden te weren. Op de laatste dag van de maand schoten de beurzen naar een dieptepunt onder het niveau van 31 december 2016.


Februari

In de maand februari werd de macht van de nieuwe president pas echt getest. Via rechtbanken werd het vluchtelingenbesluit aangevochten waarbij Trump voorlopig het onderspit moest delven.
De Europese NAVO-landen werd door de nieuwe Amerikaanse regering te verstaan gegeven dat zij fundamenteel meer aan de veiligheidsorganisatie moesten bijdragen. Nu Trump president was, werd dit door de Europese NAVO-landen serieus genomen en beloofde elk Europees NAVO-land het defensiebudget aanmerkelijk te verhogen. Dit was één-nul voor Trump. De pas benoemde Nationale Veiligheidsadviseur Michael Flynn moest het veld ruimen omdat hij eind december 2016 een gesprek heeft gehad met de Russische ambassadeur in Washington over de sancties tegen Rusland. Zijn beoogde opvolger bedankt voor de eer en het duurt een paar weken totdat luitenant-generaal Herbert Raymond McMaster wordt aangesteld als de nieuwe Nationale Veiligheidsadviseur.
Er worden door Trump besluiten ondertekend waarbij de restricties, die de kolenindustrie aan banden moeten leggen, worden geschrapt. Na twee weken presidentschap zijn er al vijftig rechtszaken tegen besluiten van Trump of wegens belangenverstrengeling tegen Trump aangespannen. Vooral het inreisverbod moet het ontgelden en er moeten federale rechters aan te pas komen om aan de impasse een eind te maken. De federale rechtbank in San Francisco sprak zich weldra uit voor handhaving van de tijdelijke opschorting van het inreisverbod en de vluchtelingenstop.


Het Witte Huis en de media staan op voet van oorlog met elkaar en Trump verklaart de media tot vijand van het Amerikaanse volk. Grote mediaconcerns werken met elkaar samen om zoveel mogelijk schandalen en rellen rond de president of de mensen om hem heen te publiceren en van eigen commentaar te voorzien. Zo beschuldigen critici de voltallige regering Trump, inclusief de Trump zelf, ervan contacten met Russische vertegenwoordigers te hebben gehad in de periode van de verkiezingen en de maanden tussen de verkiezingsuitslag en de inauguratie. Steeds meer klinkt het woord 'impeachment' en vooral CNN-journalist Andrew Sullivan twijfelt openlijk aan de capaciteiten van de president en dringt voor het oog van de hele wereld aan op zijn aftreden. Ondertussen stuurt Trump tweets de wereld in om de kleding van zijn dochter, Ivanka Trump, vooral wél te kopen.


Veel belangrijke informatie lekt uit het Witte Huis naar buiten. Zo wordt bekend dat Trump zich maar moeilijk lang achtereen op één zaak kan concentreren. Tijdens een persconferentie op het Witte Huis schoffeert Trump de aanwezige pers en bij een confrontatie met uitspraken die feitelijke onjuistheden bevatten, verschuilt Trump zich achter zijn medewerkers van wie hij deze feiten kreeg aangereikt.
Vanaf nu worden ‘factcheckers’ op alle uitspraken van Trump gezet. De Washington Post maakt de onwaarheden van Trump in de eerste honderd dagen van zijn presidentschap openbaar. Er worden door de krant 133 onwaarheden geteld. Het door Obama ingevoerde beleid dat moet zorgdragen voor de bescherming van transgenders in openbare scholen, worden per decreet door Trump afgeschaft. In deze maand tekent Trump ook de formulieren voor zijn herverkiezing in 2020. Daarmee is hij de eerste president die al zo kort na zijn beëdiging deze formulieren tekent. Doorgaans vindt dit halverwege de eerste ambtstermijn plaats.


De financiële markten zien in de wispelturige en om zich heen slaande president nog steeds een president die daadkracht toont. Men neemt dan ook aan dat Trump zijn beloftes die hij tijdens de verkiezingsstrijd heeft gedaan, nog altijd kan en zal waarmaken. De koersen op de internationale aandelenmarkten stegen gedurende de maand februari zeer fors met maar liefst 6%. Op 1 maart bereiken de beurzen hun hoogste niveau van het kwartaal.


Presidentiële besluiten

Het regeren van een president door middel van presidentiële besluiten is absoluut niet ongewoon. Met deze decreten trekt een president de macht naar zich toe, maar een decreet is geen wet. Het zijn besluiten waarmee een beleidsmaatregel wordt uitgedrukt, maar waarvoor in de meeste gevallen wetgeving nodig is om het mogelijk te maken dat een dergelijk decreet ook kan worden uitgevoerd. Zonder geld  kan er van de meeste decreten helemaal niets terechtkomen en de budgetverantwoordelijkheid ligt nu eenmaal bij het Congres. Decreten zijn dus voor een groot deel symboliek waarmee een president zijn tanden wil laten zien. Maar bijten kan hij bijna nooit. De meeste Amerikaanse presidenten regeren door middel van decreten. De naoorlogse presidenten die dat niet deden en zich toelegden op echte wetgeving zijn Richard Nixon en vooral zijn voorganger Lyndon B. Johnson. Voormalig president Obama presteerde het in 2008 om in de eerste maand 38 presidentiële besluiten te tekenen, een veelvoud van wat Trump tot nu toe heeft gepresteerd. Daarnaast wordt een decreet als een geweldig middel beschouwd om openlijk het beleid van de scheidende president ongedaan te maken. Zo waren 33 van de 38 decreten van toenmalig president Obama in de eerste maand gericht tegen het beleid van zijn voorganger George W. Bush dat daardoor volledig werd ontmanteld. Het decreet van Trump, dat verbiedt om internationale gezondheidsorganisaties financieel te ondersteunen die in het buitenland wonende vrouwen helpen met gezinsplanning en abortus, is eerder door de Republikeinse presidenten Reagan, Bush senior en Bush junior uitgevaardigd. De Democratische presidenten Clinton en Obama maakten de maatregel steeds ongedaan.


Maart

De toespraak van president Trump voor het voltallige Congres op 1 maart werd een keerpunt. Trump toonde zich aanmerkelijk gematigd en soms zelfs vriendelijk. De tekst van de speech was consistent en bevatte structuur. De toon richting Rusland wordt scherper en feller en bevat meer anti-Russische elementen. Trump beweert begin van de maand dat hij vorig jaar door ex-president Obama is afgeluisterd. Trump maakt verder bekend fors te willen flink bezuinigen op de Environmental Protection Agency (EPA), de klimaatorganisatie van de overheid.


Ook veel andere ministeries moeten fors inleveren (publieke omroep, kunst en cultuur) om de 10% extra uitgaven ten behoeve van defensie te kunnen financieren. Er wordt een nieuw inreisverbod bekend gemaakt dat grotendeels hetzelfde is als het eerdere inreisverbod dat uiteindelijk via de rechterlijke macht is gesneuveld. Met het nieuwe inreisverbod dreigt hetzelfde te gebeuren; de staat Hawaï loopt daarbij voorop. De door Trump voorgedragen kandidaat als lid voor het Hooggerechtshof Neil Gorsuch wordt aan een intensieve hoorzitting in de senaat onderworpen. Tenslotte wordt bekend dat de ontslagen veiligheidsadviseur Michael Flynn wil opening van zaken wil geven over de mogelijke contacten tussen de campagneorganisatie van Trump en Rusland in ruil voor immuniteit.


De nieuwe zorgwet van Trump

In het Congres wordt door leden van het Huis van Afgevaardigden het langverwachte wetsvoorstel gepresenteerd waarmee het huidige zorgstelsel (Obamacare) binnen drie jaar grotendeels vervangen moet worden. Maar de Republikeinen die het nieuwe wetsvoorstel hebben ingediend, zijn het onderling niet eens en het wetsvoorstel dreigt te sneuvelen. Die nieuwe wet had een einde moeten maken aan een aantal kenmerkende elementen van Obamacare, zoals de verplichting voor iedereen om een verzekering te hebben en het opnemen van mensen met een laag inkomen in het staatsziekenfonds Medicaid. Voor de stemming werd duidelijk dat naast alle Democraten er ook teveel Republikeinen tegen waren waardoor de wet zou worden verworpen. Trump trekt het wetsvoorstel in en zegt dat hij geen verdere inspanningen meer zal ondernemen. Het sneuvelen van de nieuwe zorgwet werd op de financiële markten slecht ontvangen. Het vertrouwen dat president Trump zijn beleidsvoornemens ook daadwerkelijk waar kan maken, ebde nu langzaam weg. Wereldwijd werd een daling van de aandelenkoersen ingezet.


Renteverhoging

Op 15 maart werd de alom verwachte renteverhoging door de Federal Reserve (FED) een feit. Met deze verhoging van 0,25% komt het officiële rentetarief in de Verenigde Staten op 1% te liggen. Eerdere rentestappen in december 2015 en december 2016 waren eveneens verhogingen van 0,25%. De FED acht de economie sterk genoeg om de rente verder te verhogen om daarmee inflatie te voorkomen. Vandaar dat dit jaar nóg twee stappen van 0,25% worden verwacht. De aandelenmarkten hebben hiermee al rekening gehouden. Indien er echter dit jaar ook nog een vierde rentestap zou volgen, dan zal dat zeker een schrikeffect tot gevolg hebben op de aandelenbeurzen in de Verenigde Staten. En in dit laatste schuilt nu precies het probleem waarmee de financiële markten halverwege de maand maart werden geconfronteerd.


Bij de aankondiging van de renteverhoging op 15 maart gebruikte FED-president Janet Yellen bewoordingen die beleggers totaal van de wijs brachten. De woorden van een president van een centrale bank worden doorgaans op een goudschaaltje gewogen. Yellen zei het volgende:

“De vooruitzichten zijn hoogst ongewis. Veranderingen in economisch beleid kunnen de vooruitzichten beïnvloeden en het is onduidelijk hoe die zich ontvouwen.”


Dat was schrikken! Weliswaar dreigde nu geen vierde renteverhoging in 2017 maar er werd getwijfeld aan de krachtige staat van de Amerikaanse economie. Misschien zou een derde of een tweede renteverhoging ook wel geen doorgang vinden. En daaruit zou kunnen worden afgeleid dat het helemaal niet zo goed met de Amerikaanse economie was gesteld als waarvan op de financiële markten werd uitgegaan. De Amerikaanse aandelenkoersen zakten verder weg en de dollar daalde gevoelig ten opzichte van de euro, de yen en de Zwitserse frank.


De toenemende twijfel over de daadkracht van president Trump om zijn beleidsvoornemens uit te kunnen voeren tezamen met de twijfel over de Amerikaanse economie die nota bene door de toelichting van FED-president Yellen zelf was gezaaid, hadden tot gevolg dat de Amerikaanse beurzen de richting kwijtraakten. Een zwakkere ontwikkeling was daarvan het gevolg. Zo kon het gebeuren dat de Europese beurzen de maand en het kwartaal beter afsloten dan de Amerikaanse beurzen.
In de onderstaande grafiek waar de Amerikaanse S&P 500 omgerekend in euro’s (om het effect van de dollardaling mee te nemen) tegen de Nederlandse AEX is afgezet, wordt deze beweging duidelijk weergegeven.


4 Vooruitzichten

De financiële markten blijven gespannen afwachten of president Trump zijn beleidsvoornemens, die moeten leiden tot een versterking van de Amerikaanse economie, waar kan maken. Als dat in de loop van het jaar blijkt dat dit wél het geval is, zullen de koersen van de Amerikaanse aandelenbeurzen verder stijgen. Hetzelfde geldt voor de waarde van de dollar ten opzichte van de euro. Vallen de daden van Trump tegen, dan zal een geleidelijke afbrokkeling van het koersniveau plaatsvinden tot dat van medio 2016. Het lijkt er inmiddels op dat de financiële markten renteverhogingen als teken van een sterke economie beschouwen. Het effect van een extra rentestap op de aandelenmarkten zal dan ook waarschijnlijk niet zo groot zijn.


In Europa is momenteel overal sprake van economische groei. Dat is de laatste negen jaar wel eens anders geweest. De Europese effectenbeurzen zullen dan ook een geleidelijke verdere stijging laten zien. Europa staat met het Verenigd Koninkrijk aan de vooravond van de onderhandelingen om een uittreding van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie te realiseren. De effecten van deze onderhandelingen kunnen mogelijk nadelige gevolgen hebben voor de economieën van individuele Europese landen, zoals Nederland. De uitslagen van de aanstaande verkiezingen in Frankrijk en die van Duitsland in de maand september kunnen van grote invloed zijn op het voortbestaan van de Europese Unie. Op de financiële markten kunnen als gevolg daarvan grote schommelingen plaatsvinden. Het neerwaarts risico van de Europese aandelenmarkten blijft dan ook volop aanwezig.

5 Exchange Traded Funds (ETF’s)

Regelmatig verschijnen in de financiële pers artikelen over de risico’s van ETF’s. De overweldigende populariteit van dit beleggingsinstrument roept, zoals vaak gebeurt met zaken die geliefd en veelgevraagd zijn, antigevoelens op en die verschijnen vervolgens in geschreven pers en nieuwsuitzendingen om het hoofd van belangstellenden op hol te brengen. Dit leidt meer dan eens tot vragen over het risico van ETF’s. Onderstaand zal daarop nader worden ingegaan.


Een optimale verhouding tussen het beoogde rendement van een beleggingsportefeuille en het risico dat dit beoogde rendement niet wordt gehaald, kan uitsluitend worden bereikt door een maximale spreiding in de beleggingsportefeuille aan te brengen. Deze spreiding kan eigenlijk alleen maar worden aangebracht door het gebruik van Exchange Traded Funds (ETF’s).  Exchange Traded Funds (ook wel indextrackers genoemd) zijn op de beurs verhandelde fondsen die het rendement van een onderliggende index zo goed mogelijk te evenaren, zodat het rendement altijd in grote lijnen overeenkomt met de prestaties van die index. ETF’s zijn beleggingsinstrumenten die nu 25 jaar op de markt zijn. De toepassing ervan in beleggingsportefeuilles vergt bijzondere kennis en ervaring maar het succes ervan is indrukwekkend.


De verhandelbaarheid van ETF’s is uitstekend waardoor afwijkingen ten opzichte van de intrinsieke waarde niet voorkomen. Stukken kunnen altijd in een ‘liquide’ markt worden verkocht waardoor men niet met onverkoopbare beleggingen blijft zitten zoals bij actief beheerde beleggingsfondsen vaak het geval is. ETF’s volgen de prestaties van een index zo consequent mogelijk. Daarmee vormen ETF’s een goede mogelijkheid om te profiteren van de prestaties van een markt of marktsector tegen betrekkelijk lage kosten. De manier waarop deze fondsen dit doen verschilt echter. ETF’s kunnen in twee categorieën worden verdeeld:


  1. Fysieke ETF’s

Fysieke ETF’s zijn de meer traditionele indexfondsen, die een index trachten te volgen door een portefeuille aan te houden die (vrijwel) identiek is aan de referentie-index. Deze ETF’s zijn transparant omdat doorgaans elke dag de volledige portefeuille-inhoud bekend wordt gemaakt. Alle onderliggende waarden in de index worden daadwerkelijk in het betreffende ETF opgenomen. Met een fysieke ETF heeft men dan ook een echte afspiegeling van de betreffende index in de portefeuille.


Nadeel van fysieke ETF’s

Fysieke ETF’s hebben te maken met transactiekosten omdat de onderliggende waarden van het ETF doorlopend moeten worden aangepast aan die van de betreffende index.



  1. Synthetische ETF’s

Synthetische ETF’s gebruiken derivaten om het verschil tussen het rendement van de in bezit zijnde portefeuille en index waarop het ETF betrekking heeft, te beperken. Omdat aandeelhouders minder inzicht hebben in de aandelen die in het ETF zitten, zijn synthetische ETF’s veel minder transparant.
In plaats van dezelfde aandelen aan te houden die ook in de index zitten waarop het ETF betrekking heeft, bevat een synthetische ETF een mandje aandelen en obligaties als onderpand. Het ETF ruilt vervolgens het rendement van deze aandelen en obligaties met een tegenpartij voor het rendement van de index. Het ETF ontvangt van de tegenpartij het volledige rendement van de index verminderd met de afgesproken vergoeding. Hierdoor hebben synthetische ETF’s een verwaarloosbaar rendementsverschil ten opzichte van de index waarop het ETF betrekking heeft.


Nadelen van synthetische ETF’s

Een belangrijk nadeel van synthetische ETF’s is het zogenaamde tegenpartijrisico. Omdat het lang niet altijd zeker is of de tegenpartij te allen tijde aan zijn verplichting kan voldoen, is het tegenpartijrisico bij synthetische ETF’s relatief groot. De grote banken die als tegenpartijen optreden, zijn doorgaans stabiele instellingen met nagenoeg geen risico, maar de financiële crisis van 2008 heeft bewezen dat geen enkel bedrijf immuun is voor faillissement. Het beheer van het onderpand van aandelen en obligaties komt grotendeels tegemoet aan dit risico, maar het sluit het tegenpartijrisico niet volledig uit.


Daarnaast hebben de verschillende aanbieders van synthetische ETF’s een verschillend beleid ten aanzien van de hoeveelheid zakelijk onderpand dat ze moeten aanhouden. Dit risico kan weliswaar grotendeels worden gemitigeerd door een adequaat collateral management (onderpandbeheer dat plaatsvindt door gebruik te maken van hoogwaardige moderne technologie), maar dat leidt tot het derde hiernavolgende nadeel.


De geavanceerde technologieplatforms die momenteel voorhanden zijn, brengen helaas hoge kosten met zich mee. Tegenwoordig bieden onafhankelijke dienstverleners ook collateral managementdiensten aan die de beheer- en infrastructuurkosten omlaag kunnen brengen maar het is raadzaam om deze diensten zorgvuldig tegen het licht te houden aan de hand van vier criteria: betrouwbaarheid, flexibiliteit, transparantie en expertise.



Een fysieke ETF is niet beter of slechter dan een synthetische ETF. Dat is steeds afhankelijk van de situatie. Aangezien er grote verschillen zitten tussen de ETF’s is het niet zo dat de ene methode altijd minder kost dan de andere. Daarnaast verschillen de voorkeuren van beleggers. Voor een bepaalde index zou een belegger beter af kunnen zijn met een fysiek ETF terwijl een andere belegger de voorkeur zal geven aan een synthetische ETF.


De  portefeuilles onder beheer van De’ Medici Vermogensbeheer bestaan uitsluitend uit fysieke  ETF’s. Elke ETF wordt, voordat deze in een portefeuille wordt opgenomen, uitvoerig door ons gescreend. Wij gebruiken momenteel alleen ETF’s van Vanguard en van iShares. Mogelijk zullen ook ETF’s van UBS, Deutsche Bank (DB) en van Lyxor (Société Générale) worden opgenomen. Slechts de ETF’s van Lyxor kennen een duidelijk tegenpartijrisico en zijn dus synthetisch. Het tegenpartijrisico bij ETF’s van Lyxor is echter conform het prospectus beperkt tot maximaal 10% van de Net Asset Value.


Met behulp van ETF’s is het mogelijk de grootst mogelijke spreiding in een beleggingsportefeuille aan te brengen. Het beleggingsrisico wordt door geen ander beleggingsinstrument meer teruggebracht als door ETF’s. Bovendien is het gebruik van ETF’s uiterst efficiënt en goedkoop.

Een beleggingsportefeuille bestaande uit ETF’s heeft dan ook verre de voorkeur boven het gebruik van andere beleggingsinstrumenten. Het gebruik van ETF’s in beleggingsportefeuilles neemt wereldwijd dan ook op spectaculaire wijze toe.